ⓘ ਮਿਥਿਹਾਸ

ਮਿੱਥ ਵਿਗਿਆਨ

ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ, ਲੋਕਯਾਨ ਅਧਿਐਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਐਨ ਸਕੂਲ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1978, ਪੰਨਾ-79. 2 ਸ.ਸ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ, ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਥਾ: ਰੂਪ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ, ਪਰੰਪਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1977, ਪੰਨਾ-126. 3 ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਮਿੱਥ ਰੂਪਾਕਾਰ: ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2004, ਪੰਨਾ-12-13. 4ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ, ਲੋਕਯਾਨ ਅਧਿਐਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਐਨ ਸਕੂਲ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1978, ਪੰਨਾ-86. 5 ਉਹੀ 6 ਉਹੀ, ਪੰਨਾ-87. ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਿੰਦੂ - ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਨਮਸਾਖੀ ਮਿਥ ਵਿਗਿਆਨ - ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲੋਕਯਾਨ ਅਧਿਐਨ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਮੱਗਰੀ ਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ - ਡਾ.ਰੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ

ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ

ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ, ਮਿਥਾਂ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਲਟ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਿਥ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ...

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਨਾ ਮਿਥਿਹਾਸ

ਇੱਕ ਕ੍ਰੀਏਸ਼ਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਇੱਕ ਚਿੰਨਾਤਮਿਕ ਲੰਬੀ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲੋਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸਦੇ ਆਦੀ ਬਣਦੇ ਗਏ। ਜਦੋਂਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਤੋ ਵਿੱਚ ਆਉੰਦਾ ਸ਼ਬਦ ਮਿਥ ਅਕਸਰ ਝੂਠੀਆਂ ਜਾਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਝੂਠਪੁਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਚਨਾ ਮਿਥਿਹਾਸਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। "ਸਾਂਝੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਮਿਥਿਹਾਸ ਉਹਨਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੈਰ-ਸੱਚ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕਹਾਣੀਆਂ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਮਿਥਿਹਾਸ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਣਾ ਸਾਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਅਸੰਭਵ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਸਾਰੀਆ ...

ਐਂਡਰੋਮੇਡਾ (ਮਿਥਿਹਾਸ)

ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿਚ, ਐਂਡਰੋਮੇਡਾ, ਐਥੀਓਪੀਅਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀਫੇਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਸੀਓਪੀਆ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੈਸੀਓਪੀਆ ਦੇ ਹੱਬਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਨ ਬਦਲੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਐਂਡਰੋਮੀਡਾ ਨੀਰੇਡਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਪੋਸੀਡੋਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦੈਂਤ ਸਤੁਸ ਐਂਡਰੋਮੇਡਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਸ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਐਂਡਰੋਮੈਡਾ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਕੇ ਚੇਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਬੰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਸਿਯੁਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਲਾਤੀਨੀਕਰਨ ਰੂਪ ਹੈ: ਅਰਥਾਤ "ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ"। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਐਂਡੋਮੇਡਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਹ ...

ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ

ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਕਾਵਿ - ਮਹਾਂਭਾਰਤ, ਰਾਮਾਇਣ, ਪੁਰਾਣ ਆਦਿ, ਤਮਿਲ-ਸੰਗਮ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪੇਰੀਆ ਪੁਰਾਣਮ, ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਲੇਖਣੀ ਹੈ ਭਾਗਵਦ ਪੁਰਾਣ; ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਚਮ ਵੇਦ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹੋਰ ਰਾਜਸੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵੱਡਆਕਾਰ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਵਿਧ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਵਿਧ ਫਿਰਕਿਆਂ, ਲੋਕਸਮੂਹਾਂ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ, ਵਾਸਤਵਿਕ ਵੇਰਵਾ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰ ...

ਰਾਖਸ਼

ਦੈਂਤ ਜਾਂ ਰਾਖ਼ਸ਼, ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਦਾਂ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਰਖ਼ੋਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਦਾਂ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕਈ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਖਲਨਾਇਕ ਰਾਵਣ ਇੱਕ ਦੈਂਤ ਸੀ।

                                     

ਜੁਪੀਟਰ (ਮਿਥਿਹਾਸ)

ਪੁਰਾਤਨ ਰੋਮਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੂਪੀਟਰ ਜਾਂ ਜੋਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਗੜਗੱਜ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗਣਰਾਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਨ ਮੁਲਕ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ਇਸਾਈ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਨੇ ਰੋਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜੇ ਨੂਮਾ ਪੋਂਪੀਲਿਅਸ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਕੇ ਰੋਮਨ ਧਰਮ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਵਰਗੇ ਸਿਧਾਂਤ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਸਨ।

                                     

ਵੀਨਸ (ਮਿਥਿਹਾਸ)

ਵੀਨਸ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਕਾਰਜਭਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਕਾਮ, ਜ਼ਰ-ਖ਼ੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਰੋਮਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਈਨੀਅਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।

                                     

ਡਾਇਨਾ (ਮਿਥਿਹਾਸ)

ਡਾਇਨਾ Diana ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਜੰਗਲ,ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

                                     

ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼

ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੰਸ਼ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੂਰਿਆ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੋਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੁਆਰਾ ਕਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ ਵਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਇਸੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬਧ ਰਖਦੇ ਸਨ।

                                     

ਵਾਨਰ

ਵਾਨਰ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੇ ਪਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਨਣ ਹਿੰਦੂ ਕਥਾ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਿੱਤੀ। ਹਨੂਮਾਨ, ਸੂਗਰੀਵ ਆਦਿ ਵਾਨਰ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸਨ।

                                     

ਪੈਨ ਦੇਵਤਾ

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ, ਪੈਨ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਚਰਵਾਹੇ ਅਤੇ ਝੁੰਡ, ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ, ਗੰਗਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਉਤਪਤੀ, ਅਤੇ ਨਿੰਫ ਦੇ ਸਾਥੀ ਉਸ ਦਾ ਹਿਦਾਇਕ, ਇੱਕ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਗ ਹਨ, ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਸਤੀਵਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ. ਆਰਸੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗ੍ਰਹਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗਲੇਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸੈਕਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਾਰਨ, ਪੈਨ ਜਣਨ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੀ ਸੀਜ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਪੈਨ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਵਾਲੇ

                                     

ਸੈਂਟਾ ਕਲਾਜ਼

ਸੈਂਟਾ ਕਲਾਜ਼, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਤ ਨਿਕੋਲਸ, ਫ਼ਾਦਰ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਂਟਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਈ ਸਰੋਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ੨੪ ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੀਬੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤੋਹਫ਼ੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।